Beste Lezer,

Geweldloze communicatie is ontwikkeld door Marshall Rosenberg.  Deze Ph.D. in Klinische Psychologie  was de afgelopen veertig jaar adviseur van onderwijzers, schooldirecties en leraars op elk niveau, zowel in Amerika, Europa als in andere continenten. Vanuit zijn psychologiepraktijk in de zestiger jaren kreeg hij veel bezoek van ouders van kinderen met ‘leer- en gedragsproblemen’.  Dit was voor hem de aanleiding om met scholen samen te werken. Hij ervaarde dat de meerderheid van onderwijzers en leerlingen hadden te lijden onder de manier waarop de school georganiseerd was. Het werd hem duidelijk dat het competitie-element verhindert dat de leerlingen elkaar  steunen. Van hieruit ontwikkelde hij een benadering waarbij de onderwijzer de partner is van de leerling en het onderwijs gericht is op samenwerking in plaats van het bevorderen van competitie. Hij toont hoe effectief jonge mensen kunnen leren samenwerken, conflicten geweldloos oplossen en een bijdrage kunnen leveren aan het eigen welzijn en dat van anderen. Ze leren hun behoeften zonder verwijten kenbaar te maken en respectvol naar andermans behoeften te luisteren.

Deze tekst laat u kennismaken met Geweldloze Communicatie :

·         Wat is Geweldloze Communicatie

·         Geweldloze Communicatie in het onderwijs : iedere behoefte telt

·         De Kracht van contact

·         Wat is uniek aan Leven-verrijkend onderwijs

·         Wat zie je op scholen gebaseerd op Leven-verrijkend onderwijs

Wat is Geweldloze Communicatie ?

Onze manier van communiceren heeft grote invloed op de kwaliteit van onze relaties. En onze relaties bepalen vervolgens in sterke mate de kwaliteit van ons leven.  Zolang communiceren gericht is op het uitwisselen van wat er in ons leeft, kan dat leiden tot een diepgaand contact. Sommige uitingen lijken echter automatisch te leiden tot de reactie ‘vechten of vluchten’. Voorbeelden van dergelijke uitspraken zijn: ‘Je ziet er niet uit’, ’Zo werkt dat hier nu eenmaal’ of ‘Vergeet het maar’.

Geweldloze communicatie biedt hier een alternatief. Het is een betrokken communicatievorm waarbij respect en mededogen centraal staan. In plaats van te vechten of te vluchten, moedigt deze communicatie mensen aan zich systematisch te richten op wat zij en de ander:

• waarnemen
• voelen
• wat de onderliggende behoeften zijn
• wat betrokkenen graag zouden willen

Omdat de nadruk hier ligt op het communiceren van gevoelens en behoeften, stelt het mensen in staat in verbinding te zijn en te blijven. De ervaring leert dat er door die verbinding helderheid en ruimte ontstaat, waarmee een oplossing,  die zowel de eigen behoeften vervult als die van de ander, binnen handbereik ligt.

Vanwege de focus op actief luisteren, bevordert geweldloze communicatie respect, aandacht en empathie. Doordat ze de oude patronen van verdedigen, ontkennen of aanvallen (wanneer we bekritiseerd of veroordeeld worden)  vervangt, kunnen intenties en relaties in een nieuw licht komen te staan.

Om de verschillen in het denken en communiceren te verduidelijken, maakt geweldloze communicatie vaak gebruik van diersymbolen: de jakhals en de giraf. De jakhals maakt anderen liever verantwoordelijk voor de kwaliteit van het leven. De giraf heeft een groot hart, is empathisch, helder en oprecht.

Geweldloze communicatie in het onderwijs : ieders behoefte telt

Volgens Marshall Rosenberg zijn de twee basisproblemen op elke school: conflicten oplossen en ordehandhaving. Voor het creëren van een leven-verrijkende school is het een voorwaarde om conflicten op te lossen op een voor beide partijen bevredigende manier. Middels dialoog tussen leraren en de schooldirectie enerzijds en de leerlingen anderzijds wordt gezamenlijk en op basis van wederzijds respect voor ieders behoeften besloten welke regels en voorschriften nodig zijn voor het handhaven van de orde. Niemand hoeft zich te onderwerpen, iets in te leveren of een compromis te sluiten.

De kracht van contact

Bij Leven-verrijkend Onderwijs staat de relatie tussen leerling en leraar, leerlingen onderling, docenten en schooldirectie en de relatie tussen de school en de gemeenschap (bv. de ouders) centraal. De relationele vaardigheden van de leraar blijken een sleutelfactor voor de motivatie en leerprestaties van de leerlingen.  Via de procestaal Geweldloze communicatie krijgen docenten antwoorden op: Wat kan je doen in je communicatie zodat je je maximaal kunt inleven in je leerlingen? Hoe bewaak je hierbij ieders grenzen? Hoe ga je een dialoog aan gericht op wederzijds begrip? Hoe kun je als leraar bijdragen aan veiligheid en inspiratie in de klas? Hoe coach je leerlingen? Hoe zorg je voor jezelf in pest- of conflictsituaties ? Kan je verbinding maken met jezelf en de leerling in lastige situaties ?

De ervaring leert dat wie zich begrepen en gehoord voelt, tot betere schoolprestaties in staat is.  Het resultaat is dat leerlingen erkenning en begrip ervaren met als effect hogere leerprestaties,  minder conflicten, betere relaties en meer zelfvertrouwen.

Volgende sleutelvaardigheden en competenties worden als primair beschouwd voor leraars :

• Verbindend communiceren: vergroten van het inlevingsvermogen (empathie)  en zich eerlijk uiten vanuit respect voor de andere.
• Partnerschap leraar – leerling: ieders behoefte doet er toe en samen kijken hoe synergie gehaald kan worden.
• Samenwerking: met ouders, onderling als collega’s, met de schooldirectie.
• Zelfvertrouwen, zelfreflectie en ontwikkeling.

Wat is uniek aan Leven-verrijkend Onderwijs ?

• Focus op interpersoonlijke relaties en samenwerking.
• Communiceren via procestaal Geweldloze communicatie met zowel eenvoudige als diepgaande  effecten.
• Relaties tussen leraar en leerling en leerlingen onderling zijn belangrijk evenals de relatie leerling en leerstof (het bijbrengen van leerstof).
• Gericht op zelfdiscipline vanuit een intrinsieke motivatie, menselijk contact en het verlangen om bij te dragen aan zelfverwezenlijking en het welzijn van anderen.

Wat zie je op scholen gebaseerd op Leven-verrijkend Onderwijs ?

• Onderwijzers en leerlingen werken samen als partners.
• Ze spreken een procestaal zoals Geweldloze Communicatie.
• Leerlingen worden gemotiveerd door hun leergierigheid en niet door angst voor straf of hoop op beloning.
• Een leergemeenschap en samenwerkingsverband gericht op elkaar steunen en helpen leren.
• Pestgedrag wordt niet aanvaard

Binnen de context van deze tekst is het onmogelijk u toe te lichten hoe het Geweldloze Communicatie model werkt.

Gezien de reeds aangetoonde doeltreffendheid van deze communicatievorm binnen scholen, ben ik graag bereid dit nader toe te lichten tijdens een persoonlijk onderhoud.

Met vriendelijke groeten,

Kris Buggenhout

Trainer Verbindende Communicatie

BCS-HR Services